Schrijver Op Locatie; Abdelkader Benali

het vu kabinet

De titel van het regeerakkoord waarmee het Haagse VU-kabinet een nieuwe pagina omslaat in de parlementaire geschiedenis lijkt zo van de universiteit geplukt waar de drie coalitiegenoten hun studententijd hebben doorgebracht. Samen leven, samen werken. Het had trouwens ook gezegd kunnen worden door mijn vader of welke eerstegeneratieallochtoon dan ook die zijn rug of handen gaf voor het Nederlandse Wirtschaftswunder van de vorige eeuw. Samen leven en samen werken, we hebben gezien waartoe dat leidt: gebroken ruggen en gebrekkig Nederlands.

Maar terug naar de actualiteit: de draaideuren van de VU staan geen moment stil, studenten en onderwijzers vliegen in en uit, nijver en drukdoende in de wetenschap dat arbeid adelt. Arbeid adelt, zou dat niet beter uitdrukken waar dit kabinet voor wil staan? Wie arbeidt, verheft zichzelf. In die zin komen de idealen van de sociaaldemocratie en de zingeving van de christendemocraten mooi samen. Grote tekstschrijvers zijn het nooit geweest, die politici.

In hoeverre weerspiegelt deze regering nu de VU? Met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ronald Plasterk, heb ik ooit een jaar in een literaire jury doorgebracht. Zijn tempo was zelfs voor de meest doorgewinterde Libris-juryleden niet bij te houden. Ook een man bij wie arbeid adelt. Maar Plasterk is zelfverklaard atheïst en valt in dit kabinet een beetje uit de toon. Een van de ministers is van het vrouwelijke geslacht en woont samen met haar vriendin, maar, zo stond er netjes in het curriculum bij, zij is wel van hervormde huize.

Nee, de degelijkheid en no-nonsense die zowel de VU als het kabinet uitstralen, komen het best samen in de twee staatssecretarissen bij wie in het DNA nul komma nul gereformeerdheid of protestantisme te ontwaren valt: Aboutaleb en Albayrak. Zo vernuftig zijn ze, dat ze zich helemaal hebben geplooid naar het ouderwetse werkethos dat door Norbert Elias als karakteristiek voor de protestantse middenklasse werd beschreven. Zo netjes en keurig zijn ze ook, dat ze met gemak op zondagochtend het stokje kunnen overnemen van de dominee in de Nederlands Hervormde Kerk mocht hij een koutje hebben gevat. Met drank zijn ze ook matig, als goede moslims, maar ook omdat ze goed begrijpen dat overdaad al snel schaadt in Nederland. In de wijze waarop deze twee de banden met de achterban dan weer soepel dan weer strak in de hand houden, is de invloed van een Abraham Kuyper te ontwaren. Soevereiniteit in eigen kring, ja graag. Had Aboutaleb Visser geheten en Albayrak Van Veen, dan zouden we niet eens doorhebben dat we hier te maken hebben met politici die hun wortels ver weg hebben van de Hollandse klei waar de Statenvertaling en andere literaire hoogstandjes uit omhoog zijn gerankt. En zo zien alleen degenen die zeer zijn doorgevoerd in de Hollandse politiek, waarin dit kabinet is geslaagd: een kleine revolutie afdraaien zonder dat een haan ernaar kraait. Had Ronald Plasterk nog zijn column gehad, dan zou hij hier zeker melding van hebben gemaakt.

de Uberallochtoon

Als je het als Marokkaanse, Turkse of Afghaanse jonge dame tot student van de VU hebt

geschopt, dan heb je het gemaakt. Je bent dan tot een soort ÜberAllochtoon opgeklommen. Je kan met opgeheven hoofd door het leven gaan. Je weet je niet alleen te kleden naar de maatstaven van de moderne tijd, je hebt ook de coole attitude die erbij hoort: welbespraakt, op de hoogte van wat er om je heen gebeurt, alles snappen van studiefinanciering. Voor meisjes geldt dit nog sterker dan voor jongens, voor hun is studeren vaak het enige wormgat dat een uitweg biedt uit de verstikkingen van het ouderlijk huis. De flair, lichtheid en inzet waarmee deze vrouwelijke studenten op de VU rondlopen, al heb ik slechts een paar glimpjes opgevangen, is werkelijk oogstrelend. Ze babbelen niet in de mobiele telefoon, ze strelen het ding met hun woorden. Het lijkt alsof ze alleen maar liefkozingen zachtjes in het apparaat blazen.

"Ik bel je vanaf de VU. Waar ben jij? In het centrum? Wat doe je bij die UvA-gasten? Ik heb zo college. Staatsrecht. Er is een vet lauwe docent. Moet je bij zijn. Met wie ben je? Naima? Die studeert toch Nederlands? Daar ga je toch niet mee om? Ah, je volgt bijles schrijven. Moet je doen. Moet je echt doen want ze letten tegenwoordig veel meer op schrijffouten. De tolerante tijd is voorbij. Ze knijpen echt geen oog meer dicht. Komt door de regering. Die gaat op alle slakken zout leggen, weet je wel."

De Marokkaanse jongens gaan niet op de fiets naar school, althans: ik heb er nooit een gezien. Diegenen die op de fiets gaan, studeren geschiedenis of paleontologie, dus geen echte studie zoals rechten of medicijnen. De doorsnee Marokkaanse student gaat het liefst met de tram, die laat zich voornaam vervoeren. Snap ik toch niet helemaal. De fiets is een heerlijk iets, geloof me, hier spreekt een ervaringsdeskundige, Je kunt altijd iemand een lift geven. Iemand een lift geven met de tram is zo goedkoop.

wonen na van gogh

Toen ik in 2003 de Libris Literatuurprijs won, bleef de hausse aan huizenverkoop in mijn wijk Schiebroek uit. Het idee dat hier een prijswinnend auteur had gewoond, bracht geen enkele literatuur- of cultuurliefhebber op het idee in zo'n vruchtbare omgeving te gaan wonen. Integendeel, sinds ik vertrokken ben, is de wijk stelselmatig achteruit gegaan. Er worden steeds meer inbraken en steeds minder buurtbarbeques gesignaleerd. De vraag is: hebben maatschappelijke ontwikkelingen effect op de huizenmarkt? Drie economen van de Vrije Universiteit hebben dat uitgezocht en zijn tot een positief antwoord gekomen: toen Theo van Gogh werd vermoord, leidde dat tot daling van de huizenprijzen in de zwarte wijken van Amsterdam. De daling van de huizenprijs heeft er vast en zeker toe bijgedragen dat de wat minder kapitaalkrachtige Marokkanen en Turken in deze wijk eindelijk dat pandje konden kopen dat ze al een tijdje op het oog hadden. En dat dankzij Mohammed Bouyari! Dit hoeft niet per se een negatieve ontwikkeling te zijn. Allochtonen die van huren overstappen op kopen, tonen opwaartse mobiliteit. Die gebruiken hun verstand. De uitslag van het onderzoek in de NRC van vandaag zou niet mijn aandacht hebben getrokken, als vanmiddag niet aan de overkant van mijn appartement een huisbezichtiging aan de gang was. Het liep er storm met pas afgestudeerde VU’ers, sommigen met een vriend of vriendin aan de arm. Toen stelde ik mezelf een wetenschappelijke vraag (ongetwijfeld ingegeven door mijn recente aanstelling aan de VU): zou de aanwezigheid van een Marokkaan effect hebben op de aantrekkelijkheid van de woning? Ik besloot op het balkon opzichtig en op z'n Marokkaans heen en weer te lopen om zo de aandacht te vangen van de argeloze wannabe kopers.

"Schat."
"Wacht even. Ik sta in de keuken. Wat is er?"
"Moet je kijken."
"Waar?"
"Daar. Recht voor je."
"Jeetje. Een Marokkaan."
"Is daar iets mis mee?"
"Nee. Wel exotisch. Wat doet hij raar."
"Zou hij de aandacht trekken?"
"Waarom?"
"Marokkanen waar een steekje bij los zit, bestaan ook. Kom snel binnen."

Als de oorspronkelijke bewoners er over een maand nog steeds zijn, dan heb ik iets bewezen. Wat precies, daarvoor zal ik bij de VU-wetenschappers te rade moeten gaan.

het bewaken van de universiteit

Bij de entree van de Vrije Universiteit valt me op dat er geen bewaking staat. Zo'n grote man met een V van Vervelend op zijn borst. De afgelopen jaren zijn winkelstraten, musea, begraafplaatsen, ziekenhuizen, de Sociale Bijstand en alle andere lagen van de publieke ruimte geïnfiltreerd door deze muisstille maar assertieve beroepsgroep, maar de Universiteit heeft vooralsnog aan hun waardevolle diensten weten te ontkomen. Ik moet zeggen dat me dit nerveus maakt. Ik kan geen plek meer binnengaan, al is die nog zo onschuldig (het Beatrixpark, bijvoorbeeld), of ik dorst naar de aanwezigheid van een bewaker. Zo´n man geeft me een gevoel van veiligheid. Vooral als hij ook nog een collega bij zich heeft. De een links, de ander rechts van de ingang. Wanneer ik een tasje bij me heb, wil ik graag dat er nog even in gekeken wordt, want stel je voor dat ik met een 5 mm. op zak het Beatrixpark onveilig wil maken of bij het verlaten van de supermarkt een bom heb achtergelaten. De mens moet tegen zichzelf beschermd worden. Sowieso neem ik een locatie niet meer serieus als er geen bewaking staat. Staat er een avond in de Balie gepland over de gevaren die onze cultuur bedreigen (mannen in bezit van lange baarden die continu met aanstekers rondlopen om het broeikaseffect voor de heidenen nog wat te versnellen), dan kijk ik eerst even of er beveiliging is. "Goedemorgen. Over die lezing van vanavond."
"Ja."
"Is er ook beveiliging?"
"Nee."
"Echt niet."
"Nee."
"Ik weet genoeg. Dank u wel." Daar wil ik dus liever niet gezien worden. Vaak was zo'n obscuur telefoontje al genoeg voor de organisatie om meteen drie tot vier van zulke koppen in te schakelen, maar sinds ze bij De Balie weten dat ik het ben, laten ze het maar. Van een schrijver kan je veel verwachten, maar problemen veroorzaken, dat doen ze liever niet. Dat er voor of na die malende draaideuren van de VU geen bewakers staan, wil dus iets zeggen over het paradijs dat hier elke dag wordt onderhouden. Ze heeft, zo lijkt het, niets te vrezen. In deze tijden, zo is bewezen, is teveel optimisme de opmaat tot grote rampen. Omdat ik nu eenmaal liever voorkom dan genees, zal ik vanaf nu de VU een beetje gaan bewaken. Over het idee van preventief fouilleren moet ik nog mijn gedachten laten glijden, maar ik acht niets uitgesloten. Net als nachtclubs en banken moet de universiteit arglistig worden bewaakt.